Cửa Sổ Johari
Ứng dụng "Cửa sổ Johari" có thể giúp bạn xây dựng lợi thế cạnh tranh, cải thiện sự tự nhận thức và tối ưu hóa hiệu suất làm việc.
Trong Talk Show 22/9 vừa rồi, Ms Anh Thư - HR Director của Nutreco International, có 1 chia sẻ nhỏ về ứng dụng “Cửa sổ Johari” trong quá trình phát triển bản thân và sự nghiệp.
Bài viết này, mình edit lại dưới góc độ của người làm trong lĩnh vực tài chính & kế toán quản trị, hy vọng chúng ta sẽ có thêm góc nhìn để khám phá cách riêng trong việc xây dựng lợi thế cạnh tranh, cải thiện sự tự nhận thức trong quá trình phát triển sự nghiệp.
“Cửa sổ Johari” thường được ứng dụng trong Phát triển cá nhân & kỹ năng giao tiếp thông qua giao tiếp, tương tác, học hỏi và phản hồi. Mục đích mình chia sẻ về Mô hình này, mong muốn chúng ta có thể đóng trạng thái “ẩn” hay tình trạng tiếp thu thụ động sang trạng thái mở và chủ động tương tác để lấy thêm về cho mình những thông tin giá trị và hữu ích.
I. Cửa sổ Johari là gì?
"Cửa sổ Johari" – một công cụ tâm lý học giúp con người nhận thức về bản thân mình và mối quan hệ với người khác. Mô hình này được phát triển bởi Joseph Luft và Harry Ingham vào năm 1955. Cửa sổ Johari được sử dụng để phân tích và hiểu rõ hơn về giao tiếp, tự nhận thức, và cách con người tương tác trong xã hội.
II. Cấu trúc của Cửa sổ Johari
Mô hình này chia ra thành 4 vùng (hay "cửa sổ"):
Vùng mở (Open area): Đây là khu vực mà cả bạn và người khác đều biết. Nó bao gồm những thông tin mà bạn tự nhận thức và những điều mà người khác biết. Vùng này càng lớn, giao tiếp càng minh bạch, thể hiện sự tin tưởng và cởi mở.
Vùng mù (Blind area): Đây là khu vực mà người khác biết nhưng bạn lại không biết. Ví dụ: các điểm yếu mà người khác nhìn thấy rõ nhưng bạn lại không nhận ra. Việc hiểu rõ vùng này thông qua phản hồi từ người khác có thể giúp bạn tự phát triển.
Vùng ẩn (Hidden area): Đây là những thông tin mà bạn biết nhưng bạn không chia sẻ với người khác. Khi mở rộng vùng này, tạo điều kiện cho sự phát triển và tiềm năng cá nhân.
Vùng chưa biết (Unknown area): Đây là khu vực mà cả bạn và người khác đều không biết. Nó có thể là những tiềm năng chưa được khai phá, những trải nghiệm chưa từng có. Việc khám phá vùng này thường qua việc tự phát triển và các trải nghiệm mới.
II. Ứng dụng "Cửa sổ Johari" vào quá trình phát triển sự nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực Corporate Finance
1. Vùng mở (Open area):
Đây là những gì bạn biết và người khác cũng biết, chẳng hạn như trình độ học vấn, kỹ năng chuyên môn, chứng chỉ mà bạn đã/cần đạt được trong ngành này (ví dụ: bằng đại học, các chứng chỉ chuyên ngành như ACCA, CMA, CFA, kỹ năng tech - soft liên quan). Để tối ưu hóa vùng này trong sự nghiệp:
Xác định những điểm mạnh rõ ràng: Liệt kê tất cả các kỹ năng, chứng chỉ và kinh nghiệm của bạn, điều này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về khả năng hiện tại của mình (so với yêu cầu của công việc, nhà tuyển dụng và cả đối thủ cạnh tranh).
Tận dụng vùng mở để phát triển: Để tận dụng hiệu quả vùng mở, bạn cần chủ động biến những kỹ năng và kiến thức sẵn có thành giá trị cụ thể trong công việc. Điều này có thể thực hiện thông qua các bước sau:
Chủ động áp dụng kiến thức (như ACCA, CMA hay CFA) vào thực tế.
Chia sẻ và dẫn dắt: Đừng chỉ giữ kiến thức cho riêng mình. Chủ động chia sẻ kinh nghiệm, tổ chức các buổi chia sẻ, đào tạo hoặc cố vấn cho đồng nghiệp. Điều này không chỉ củng cố vai trò của bạn trong công việc mà còn giúp mở rộng tầm ảnh hưởng, xây dựng danh tiếng chuyên môn và khả năng lãnh đạo.
Tạo dấu ấn cá nhân: Dựa trên vùng mở, bạn có thể tự đặt mục tiêu phát triển rõ ràng. Ví dụ, ngoài việc thăng tiến, hãy định hướng cách mà bạn có thể tạo dấu ấn trong công ty hoặc ngành bằng việc đóng góp vào các dự án chiến lược hoặc những sáng kiến có tầm ảnh hưởng.
2. Vùng mù (Blind area):
Đây là những gì người khác biết, nhưng bạn lại không nhận ra. Trong phát triển sự nghiệp, vùng này rất quan trọng vì nó đại diện cho những điểm yếu hoặc tiềm năng phát triển mà bạn có thể chưa nhận ra. Để giảm thiểu vùng mù:
Nhận phản hồi từ đồng nghiệp hoặc cấp trên: Tích cực tìm kiếm phản hồi từ người khác về phong cách làm việc, kỹ năng lãnh đạo, và thái độ trong công việc. Những phản hồi này sẽ giúp bạn nhận ra những thiếu sót mà mình chưa tự nhận thức được, từ đó cải thiện và hoàn thiện bản thân.
Thực hiện tự đánh giá định kỳ: Kiểm tra thường xuyên xem liệu có những kỹ năng hoặc kiến thức mà bạn thiếu sót so với yêu cầu thị trường (ví dụ: kỹ năng quản lý tài chính, phân tích M&A, hoặc kỹ năng cứng kỹ năng mềm).
Học hỏi từ đối thủ: Theo dõi cách các đối thủ hoặc đồng nghiệp cạnh tranh xử lý những tình huống công việc tương tự và nhận ra những điều mà bạn chưa chú ý hoặc chưa làm tốt.
3. Vùng ẩn (Hidden area):
Đây là những kỹ năng, kiến thức hoặc ưu thế mà bạn biết mình có nhưng không chia sẻ hoặc chưa sử dụng hết tiềm năng. Vùng này chính là chìa khóa để tạo ra lợi thế cạnh tranh trong quá trình phát triển sự nghiệp:
Cách xác định "vùng ẩn":
Đánh giá bản thân một cách chi tiết: Tự hỏi xem liệu bạn có những kỹ năng hoặc kiến thức nào mà bạn chưa thường xuyên sử dụng trong công việc hàng ngày. Chẳng hạn, bạn có kiến thức chuyên sâu về phân tích tài chính, quản lý rủi ro, hoặc kỹ năng lãnh đạo nhưng thường chỉ giữ vai trò hỗ trợ mà không tham gia trực tiếp vào các dự án lớn? Hãy lập danh sách các kỹ năng này và so sánh với những gì bạn đang thể hiện có thể sử dụng các công cụ hỗ trợ (ví dụ: đánh giá cá nhân, phân tích SWOT, MBTI).
Nhận phản hồi từ người khác: Một cách khác để khám phá vùng ẩn là yêu cầu phản hồi từ đồng nghiệp hoặc cấp trên về những điều họ cảm nhận bạn có thể chưa bộc lộ. Có thể họ nhận thấy khả năng tiềm ẩn của bạn trong lĩnh vực lãnh đạo hay đổi mới sáng tạo mà bạn chưa tự nhận thức được.
Áp dụng kỹ năng tiềm ẩn vào thực tế công việc như thế nào?
Hãy bắt đầu từ dự án nhỏ: Thay vì đợi cơ hội lớn xuất hiện, hãy chủ động yêu cầu tham gia vào những dự án nhỏ hoặc những nhiệm vụ có quy mô vừa phải. Ví dụ: nếu bạn có khả năng lập kế hoạch tài chính chiến lược nhưng chưa bao giờ có cơ hội, hãy thử đề xuất ý tưởng hoặc kế hoạch chi tiết cho một dự án nhỏ trong bộ phận của bạn.
Tìm kiếm sự hỗ trợ từ quản lý: Bạn cũng có thể trò chuyện với người quản lý của mình để trình bày rõ những kỹ năng chưa được phát huy và yêu cầu được tham gia vào những dự án phù hợp. Việc này không chỉ giúp bạn nâng cao kỹ năng mà còn tạo sự tin tưởng với cấp trên.
4. Vùng Đóng (Unknown area):
Đây là khu vực mà cả bạn và đối thủ đều chưa biết, nhưng nó chứa đựng tiềm năng lớn cho sự đột phá. Làm thế nào để phát hiện ra và khai thác vùng này trước đối thủ?:
Liên tục học hỏi và mở rộng kiến thức mới: Luôn sẵn sàng học hỏi những kiến thức ngoài chuyên môn của mình, ví dụ các lĩnh vực mới như công nghệ tài chính (Fintech), trí tuệ nhân tạo (AI) trong tài chính, hoặc những xu hướng tài chính bền vững (ESG investing). Những kiến thức này có thể trở thành lợi thế nếu bạn bắt kịp và ứng dụng trước khi đối thủ phát hiện ra.
Khám phá thông qua trải nghiệm mới: Hãy thử sức trong các dự án hoặc ngành nghề mới mà bạn chưa từng tham gia. Ví dụ, nếu bạn chưa từng tham gia vào việc IPO hoặc quản lý rủi ro, hãy chủ động tiếp cận và học hỏi. Khám phá những trải nghiệm mới sẽ giúp bạn nhận ra những tiềm năng chưa biết về bản thân và từ đó phát triển sự nghiệp.
Nghiên cứu thị trường và xu hướng: Luôn theo dõi những thay đổi trong ngành tài chính, chẳng hạn như các quy định tài chính mới hoặc xu hướng đầu tư mới nổi. Từ đó, bạn có thể nhận diện các cơ hội mà chưa ai phát hiện, chẳng hạn như những chiến lược tài chính sáng tạo hoặc mô hình kinh doanh mới.